Unified Extensible Firmware Interface
"رابط فرمویر توسعه پذیر یکپارچه" یا Unified Extensible Firmware Interface که به اختصار UEFI خوانده می شود مجموعه مشخصاتی است که یک رابط نرم افزاری بین سیستم عامل و فرمویر سخت افزار تعریف می کند. پس به عبارت بهتر UEFI رابطی بین فرمویر و سیستم عامل است. UEFI جایگزینی (یا مکملی) برای رابط BIOS است که در کامپیوتر های شخصی بر مبنای پلتفرم های IBM مورد استفاده قرار می گیرد.
قبل از شکل گیری UEFI ، "رایط فرمویر توسعه پذیر" (به انگلیسی: Extensible Firmware Interface - EFI ) توسط کمپانی اینتل ایجاد شده بود؛ در سال 2005 توسعه EFI به دلیل توسعه UEFI متوقف شد و الان این رابط جدید به وسیله ی اتحادی به نام "Unified EFI Forum" یا "UEFI Forum" متشکل از چندین شرکت بزرگ فناوری مانند ماکروسافت، اینتل، اپل، ای ام دی، ای بی ام، اچ پی و ... توسعه داده می شود.

رابطه بین EFI و UEFI :
مشخصات UEFI بر اساس مشخصات EFI 1.10 که کمپانی اینتل آن را منتشر کرده است و توسط UEFI Forum اصلاح شده است، می باشد. از این پس دیگر EFI توسعه پیدا نمی کند و مشخصات UEFI توسط فروم منتشر خواهد شد.
{ بایوس سسیستم ورودی-خروجی پایه کامپیوتر است که عهده دار پیکربندی اجزای مختلف کامپیوتر و همچنین راه اندازی سیستم عامل طی مراحی مختلف است که به اصطلاح "بوت" (boot) نامیده می شود. بایوس یک نرم افزار یا رابط سطح پایین است و در یک تراشه در درون مادربورد ذخیره شده است.}
UEFI محدود به هیچ معماری پردازنده خاصی نیست و میتواند بر روی رابط بایوس یا به جای آن، اجرا شود. چیزی که باید بدانید این است که حداقل فعلا قرار نیست این رایط به طور کل جایگزین بایوس شود. رابطی که به وسیله ی EFI تعریف می شود شامل جداول اطلاعاتی می شود که اطلاعات پلتفرم و سرویس های بوت و زمان اجرا که در اختیار بارگذار سیستم عامل (OS loader) و خود سیستم عامل است، را در بر میگیرند. فرمویر (سفت افزار) UEFI چندین مزیت دارد:
- قابلیت بوت (راه اندازی) از دیسک های خیلی بزرگ. (بالای 2 ترابایت) :
EFI علاوه بر استفاده از طرح پارتیشن بندی دیسک استاندارد، ازیک طرح جدید به نام "GUID Patition Table" استفاده می کند که از تمام محدودیت های boot sector محیط داس (مانند تعداد و اندازه ی پارتیشن دیسک) فارق است. { Boot sector یا "قطاع راه اندازی" بخشی از دیسک است که اطلاعات راه اندازی کامپیوتر را ذخیره می کند}
- بوت سریع تر.
- معماری مستقل از پردازنده.
- درایورهای مستقل از پردازنده.
- محیط انعطاف پذیرتر و قابلیت پشتیبانی از شبکه قبل از ورود به سیستم عامل.
- طراحی پیمانه ای یا بخش بخش.
به علاوه برخی از فناوری هایی که به عنوان ارتقای بایوس ایجاد شده اند (مانند "Advanced Configuration and Power Interface" که رابطی برای مدیریت انرژی و پیکربندی کامپیوتر توسط سیستم عامل است) در EFI نیز ارائه شده اند؛ البته بدون وابستگی به یک رابط زمان اجرای 16 بیتی.
وظیفه :
EFI دو وظیفه را انجام می دهد: سرویس های بوت و سرویس های "زمان اجرا". وظایف بوت، شامل کنسول های متنی و گرافیکی برای اجزای مختلف، گذرگاه ها، بلوک ها و خدمات فایل می شود. سرویس های "زمان اجرا" شامل سرویس های مانند دسترسی به زمان، تاریخ و حافظه ی NVRAM (حافظه ای غیر-فرار با دستیابی تصادفی برای نگهداری برخی اطلاعات کامپیوتر در هنگام خاموش بودن) می شوند. سرویس های بوت در محیط قبل از سیستم عامل و سرویس های زمان اجرا حتی در محیط سیستم عامل در دسترس هستند.

بیش از 10 سال از استفاده از EFI در کامپیوتر ها می گذرد. در ابتدا این رابط بر روی سرور ها و کامپیوتر های بزرگ استفاده می شدند و به تدریج جایگاه خود را بین سخت افزار های و سیستم عامل های کامپیوتر های شخصی باز کردند و حتی امروزه در معماری های غیر-PC مانند سیستم های تعبیه شده (Embedded Systems) بر مبنای معماری ARM نیز به کار میرود. در بخش سخت افزار، سازنده گان مادربورد امروزه محصولات مختلفی برمبنای این رابط ارائه داده اند.

یکی از مزایای EFI نسبت به بایوس، وجود رابط گرافیکی و پشتیبانی از موس است که شاید برای کاربرانی که با محیط داس آشنایی ندارند، خوشایند باشد و کار در آن را آسان تر کند. البته تمام سیستم هایی که این رابط را اجرا کرده اند دارای رابط های گرافیکی نیستند و اکثرا ظاهری شبیه به بایوس رایج دارند. یکی دیگر از تفاوت های بایوس و UEFI این است که بایوس محدود به پردازنده های 16 بیتی و یک مگابایت آدرس دهی حافظه است. ولی UEFI توانایی عمل کردن در حالت های 32 و 64 بیتی را دارا است که باعث می شود توانایی آدرس دهی مقدار بیشتری حافظه را داشته باشد و وظایف پیچیده تری را اجرا کند. همچنین میتواند معماری مستقلی داشته باشد و برای اجزایی نیز که مستقل از نوع پردازنده ای شما هستند، درایور ارائه دهد. نکته ی آخر اینکه UEFI نیز مانند BIOS در برابر ویروس ها و سایر بدافزارها آسیب پذیر است و نمیتوان گفت که امنیتی بالاتر یا پایین تر از آن دارد.
uefi.org
wikipedia.org
howtogeek.com




















GENERAL INFORMATION